In ‘n wêreld waar baie inheemse tale besig is om uit te sterf, is Paul Dawid Vogelsang ‘n vasberade stem vir die Nama-taal.
Hierdie 64-jarige Nama-spreker het sy hele lewe daaraan gewy om sy taal en kultuur lewendig te hou.
As vryskut-Nama-nuusvertaler vir Radio Nfm, ‘n gemeenskapsradiostasie, speel hy ‘n sleutelrol in die bevordering van die taal, wat in Suid-Afrika en die omliggende lande ‘n belangrike deel van die Khoekhoe-erfenis is.
Vogelsang, oorspronklik van Luderitz in Namibië, het in 2006 na Suid-Afrika verhuis om Nama aan skole in Kuboes, ‘n afgeleë dorpie in die Noord-Kaap, te onderrig.
Vandag woon hy in Port Nolloth, waar hy sy passie vir die bewaring van die Nama-taal voortduur.
Hy werk op Radio Nfm se Nama-nuussegment, wat elke aand uitgesaai word, en probeer die taal beskerm deur dit aan ‘n breër gehoor bloot te stel.
Die Nama-taal het, soos ander Khoekhoe tale, deur die jare heen aansienlike agteruitgang ervaar, deels as gevolg van die marginalisering en die kultuurbestryding tydens die koloniale en apartheidsjare.
Volgens professor June Bam, direkteur van die Sentrum vir Onderwysregte en Transformasie aan die Universiteit van Johannesburg, is die ontneem van ‘n volk se taal nie net ‘n kulturele verlies nie, maar het dit ook ‘n vernietigende impak op die gevoel van behoort en identiteit.
Vogelsang is egter nie die enigste persoon wat hom beywer om die taal te bewaar nie.
Radio Nfm het spesifiek ‘n platform geskep vir Nama-sprekers om hul taal nie net te luister nie, maar ook te leer en deur middel van stories en nuusitems voort te sit.
Die stasie het reeds ‘n baie groot gehoor in die Richtersveld, wat deur sy daaglikse program en ander Nama-geselskapbeprogramme vir die jeug gebruik word, die taal vir die nuwe generasie bewaar.
Petrus Simboya, wat die Aitsama Nama-skool in Concordia gestig het, is nog ‘n voorbeeld van die pogings om die Nama-taal te bewaar.
In 2011 het Simboya, wat self blind is, ‘n klein skole projek begin wat Nama-leerlinge tussen 13 en 30 jaar oud insluit.
Die skool fokus nie net op die taal nie, maar ook op die Nama-kultuur, insluitend dans en tradisies, wat dikwels verlore gaan in ‘n wêreld waar Afrikaans en Engels dominerend is.
Similêre inisiatiewe is in 2018 in Kuboes en Riemvasmaak geïmplementeer, waar Nama weer in skole onderrig word.
Hierdie aksies kom ten tyde van die bekendstelling van die Internasionale Dekade van Inheemse Tale (2022-2032) deur die Verenigde Nasies, wat die bevordering van inheemse tale wêreldwyd bevorder.
In 2022 het Suid-Afrika se minister van basiese onderwys, Angie Motshekga, aangekondig dat Nama as deel van die nasionale onderwyskurrikulum geïntroduceer sal word.
Dit is deel van ‘n groter poging om nie net die taal te bevorder nie, maar ook om die erkenning van inheemse kulture en tale deur die regering te bevestig.
Vir Vogelsang en ander soos hom is die bewaring van die Nama-taal meer as net ‘n kulturele plig.
Dit is ‘n stryd om die identiteit en geskiedenis van die mense van Namakwaland te beskerm en aan die volgende generasie oor te dra.
“Ek sal nie in my leeftyd toelaat dat my taal van my weggeneem word nie,” sê Vogelsang, wat die laaste paar dekades van sy lewe gewy het aan die bewaring van sy erfenis.
Namakwaland se gemeenskappe, wat tradisioneel in groter dorpe en stedelike areas migreer het, het dikwels die kontak met hulle oorspronklike tale verloor.
Deur die gebruik van media, onderrig en kulturele herlewing kan die Nama-taal dalk weer bloei en in die samelewing ‘n groter rol speel.
