’n Regter van die Wes-Kaapse hooggeregshof het kommentaar gelewer oor die “rassistiese” aspek van die omstrede Noord-Kaapse Eureka-skikking wat uitsluitlik vir wit Afrikaanssprekendes op die been gebring is.
Die nedersetting word beskryf as ‘n “veiligheidsdorp waar mense veilig kan aftree, met hul eie skole, winkels en mediese dienste in hul eie moedertaal, Afrikaans en landelike kultuur kan woon en werk”.
Die maatskappy is gestig deur Adriaan Nieuwoudt – wat intussen sy aandele daarin verkoop het – “om te veg teen die ontworteling van die wit ras”.
Regter Patrick Gamble het gesê die oogmerke van Eureka en die filosofie onderliggend aan die totstandkoming daarvan, staan in skrille kontras met die gees van die Grondwet, wat was om die verdeeldheid van die verlede te heel, om verdraagsaamheid en respek tussen alle burgers te bevorder en om rassisme in al sy manifestasies.
Regter Gamble het gesê Nieuwoudt het ‘n onwettige ruil vir die verkoop van die maatskappy se aandele gestig en ondanks sy oënskynlike vertrek uit die maatskappy, het die beurs steeds gefunksioneer.
“Dan is daar die kwessie van Nieuwoudt se kriminele skuldigbevinding. ’n Likwidateur sal geregtig wees om ondersoek in te stel of Nieuwoudt ooit geregtig was om as ’n direkteur van Eureka op te tree en, indien nie, die gevolge van sy optrede op die ontluikende maatskappy.”
Regter Gamble het ‘n tydelike likwidasiebevel teen Eureka uitgereik nadat ‘n belegger die wettigheid van die huis wat sy in die nedersetting op ‘n plaas buite Garies in die Noord-Kaap gebou het, bevraagteken het.
Die skema het behels dat Nieuwoudt streng beheerde aandele in Eureka verkoop het via ‘n interne aandelebeurs wat hy as ‘n “verhandelkamer” of handelskamer bestempel het, wat dan aandeelhouers toegelaat het om huise op die plaas te bou.
Die belegger, Carolina Lombard (59), het gesê sy het tussen Junie 2018 en Augustus 2019 aandele in Eureka gekoop vir net minder as R530 000, wat haar in staat stel om op die eiendom te bou.
Toe dit in Junie 2021 onder haar aandag kom dat die Kamiesberg-munisipaliteit besig is om slopingsbevele van die landdros te kry ten opsigte van strukture wat op die plaas opgerig is, het sy bekommerd geraak oor die skema se wettigheid.
BRON: DFA
